Omdat er een nieuwe pomp op onze Markt staat, ben ik nog even gedoken in de vroegere en jongste geschiedenis van de twee Gastelse pompen, die vroeger ons marktplein sierden.
De Heemkundekring zal later een en ander uitgebreid op schrift stellen, want interessant is de Gastelse pompgeschiedenis wel!
De oude pompen dateerden van + 1725 en voorzagen onze inwoners ruim tweehonderd jaar van gezond drinkwater. Dit in een tijd, dat er nog Geen waterleiding bestond.
Zelfs uit de omgeving kwam men op het Gastelse drinkwater af, dat bekend stond om zijn prima kwaliteit.
En rond de pompen werd natuurlijk het plaatselijke nieuws uitgewisseld, vermengd met boertige roddelarij. Als de stenen uit die tijd eens spreken konden!

Dan een paar feiten uit de jongste historie van de pompen en hoe ze zijn verdwenen uit het dorpsgebeuren. Ouderen onder ons hebben nog uit de pompen gedronken, toen ze als kind naar school gingen. Zij kennen deze feiten dus nog uit eigen herinnering. We moeten dan teruggaan naar de oorlogsdagen in Gastel.
In oktober 1942 namelijk (de tijd van de verduisteringen 's avonds) werd een van de pompen omvergereden en totaal vernield. De dader was en is bekend geworden!
Er volgde een uitgebreide correspondentie met het gemeentebestuur, Bouw- en Woningtoezicht te Breda, het Ministerie in Den Haag en de verzekeringsmaatschappij van de dader. De Gastelse pompen stonden namelijk op,de voorlopige lijst van Nederlandse Monumenten (D.10-290). Er werd beslist ze op te knappen, maar er was in die tijd geen materiaal te krijgen, dus even wachten.

Na de oorlog, in januari 1946, vier jaar later dus, werd de zaak
weer opgepakt. Maar de uitgekozen steenhouwer uit Baarle Nassau had geen tijd! De restauratiekosten waren bekend, f 1.554,15.
Maar ook Den Bosch ging wat moeilijk doen, daar de gemeenteraad een aanvullend krediet diende te verstrekken, want de verzekering betaalde niet alle kosten.
De Gastelse gemeenteraad (zij verdient een pluim op de hoed!) keurde bij raadsbesluit van 1 juli 1947 de restauratie en het benodigde krediet van f 2.500,-- goed en ook G.S. gaf 9 september 1947 haar goedkeuring hieraan (Wij stellen alleen anno 1985 vast, dat dit besluit nooit is uitgevoerd en dat dit potje -met rente!- nog ligt te wachten!).
Een jaar later schrijft de steenhouwer uit Baarle Nassau, dat hij de pompen op zal komen halen, maar hij komt niet.
Het gemeentebestuur besluit de pompen dan maar voorlopig zelf op te slaan in het oude brandspuithuis aan de Dreef (met schriftelijke opdracht aan het Hoofd der afdeling).
Met Multatuli kan ik zeggen, dat de geschiedenis eentonig wordt, want in juni 1949 wordt de tweede pomp omvergereden en nog wel door een ingenieur van het stoomwezen! (die moest wat stoom afblazen waarschijnlijk!). De correspondentie begint weer opnieuw.

In januari 1950 schrijft de steenhouwer uit Baarle-Nassau lakoniek, dat hij dinsdag de pompen komt halen, want dat de drukte achter de rug is. Het hoeft dan niet meer zo snel! Nog even wachten dus!
In september 1959, zeventien jaar na de eerste aanrijding, vraagt de directeur van de Rijksdienst voor monumentenzorg in een brief, hoever het met de pompen staat. Het gemeentebestuur antwoordt, dat de stukken zeer zorgvuldig worden bewaard en dat er naar een nieuwe plaats wordt gezocht, omdat de Markt wegens de drukke verkeerssituatie minder geschikt werd geacht!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het idee was van de stukken van de twee pompen een hele pomp te maken en die voor het nieuw te bouwen gemeentehuis op de plaats van het oude Hof neer te zetten!
Daarna is het rond de pompen twintig jaar stil gebleven!
Maar 15 juni 1985, drie en veertig jaar na dato, is het eindelijk zo ver de pomp staat er!
Een nieuwe wel te verstaan .een Copie van een der oude pompen.

 

Geschreven door : F.van Merrienboer 1985 Bron: Jaarboek Heemkundekring het land van gastel 1984-1985

 

Terug | Home